Veel gestelde vragen

Heeft u een andere vraag over rivierkreeften? Wat leuk! Laat het ons zo spoedig mogelijk weten! Stuur uw vraag naar irene@goodfish.guide

Zijn rivierkreeften gevaarlijk?

Nee, rivierkreeften zijn niet gevaarlijk. Rivierkreeften zijn relatief klein en over het algemeen niet agressief. Rivierkreeften hebben wel scharen die ze gebruiken om waterplanten af te knippen om te eten en om zichzelf te beschermen. Zijn scharen zijn relatief klein maar wel sterk en scherp. Zolang je niet in contact komt met de scharen, zijn rivierkreeften geheel ongevaarlijk. Een rivierkreeft zal echter niet uit zichzelf zijn scharen gebruiken en kan ook niet steken. De rivierkreeften bevatten geen gif en hebben geen tanden.

Kan ik rivierkreeften eten?

In principe zijn rivierkreeften eetbaar, ze zijn zelfs ontzettend lekker! Het probleem is wel dat je zonder vergunning niet op rivierkreeften mag vangen. Als je ze in de supermarkt of op een menukaart tegenkomt kun je ze uiteraard bestellen. Een zelf gevangen rivierkreeft meenemen en bereiden is echter verboden en kan ervoor zorgen dat het rivierkreeften probleem alleen maar erger wordt.

Als je geen beroepsvisser bent mag je dus geen kreeftenval of fuik uitzetten en de gevangen rivierkreeften mag je niet meenemen. Als je als sport- of hobbyvisser een visvergunning bezit voor een bepaald gebied mag je daar wel vissen. Het kan zijn dat er een rivierkreeft aan je hengel naar boven komt. Deze rivierkreeft mag je dan niet meenemen! De rivierkreeften zijn namelijk een invasieve soort. Ze horen niet thuis in de Nederlandse wateren en vormen een bedreiging voor het ecosysteem. Als je de gevangen rivierkreeft uit het water haalt en meeneemt kunnen ze ontsnappen. Wanneer dit gebeurt kan de soort zich nog verder verspreiden en ook in andere wateren voor problemen zorgen. Je mag een rivierkreeft die je per ongeluk vangt dus niet meenemen, je moet hem direct terugzetten op de plek waar je hem gevonden hebt.

Lees meer hierover op de pagina oplossingsrichtingen.

Waar kan ik rivierkreeften kopen?

Hele rivierkreeften zijn te koop bij sommige grotere viswinkels of supermarkten met uitgebreide visafdeling. Deze rivierkreeften zijn dan in zijn geheel ingevroren en komen uit China, Spanje of de Verenigde Staten. Rivierkreeftenvlees is te koop bij supermarkten als de Albert Heijn en Jumbo. Dit is het vlees uit de staartjes van rivierkreeften die gekweekt zijn in China. Ook bestaat er rivierkreeftensalade.

Wanneer iemand levende rivierkreeften aanbiedt die hij/zij zelf heeft gevangen, let dan goed op dat diegene hier een vergunning voor heeft. Zonder vergunning is dit illegaal. Er zijn maar een paar beroepsvissers in Nederland die een visvergunning hebben en rivierkreeften mogen vangen. Sport- of hobbyvissers met een visvergunning mogen dit niet en moeten de rivierkreeften meteen terugzetten waar ze gevangen zijn.

Lees meer op de pagina wet- en regelgeving en oplossingsrichtingen.

Waarom staan rivierkreeften niet vaak op de menukaart?

Rivierkreeften staan nog niet vaak op de menukaart, ook al vormen rivierkreeften een prachtig gerecht met een hele goede smaak. Ook de prijs van rivierkreeften is laag en je kunt ze op verschillende manieren bereiden.

Rivierkreeften staan desalniettemin niet vaak op de menukaart. Dit heeft verschillende redenen. Waarschijnlijk is een van de redenen dat het een relatief onbekend product is. Rivierkreeften zijn niet een bekend product in de horeca en gasten vragen er nog niet naar. Verder is het moeilijk om een stabiele aanvoer aan rivierkreeften te hebben. Er zijn namelijk maar een paar vissers in Nederland die op rivierkreeften mogen vissen. Deze mogen ze ook vervoeren en verhandelen. Deze gaan vaak niet via de centrale visafslag maar via kleine leveranciers of directe verkoop. Wanneer een restaurant geen contacten heet met een lokale visser en normaliter de inkoop via grotere leveranciers doet, kan hij moeilijk aan verse rivierkreeften komen.

Dat er weinig aanvoer is van lokale vissers komt doordat het niet toegestaan is om de rivierkreeften te vangen, vervoeren en verhandelen zonder vergunning. Dit komt omdat het risico op verdere verspreiding anders groot is. Wanneer er rivierkreeften worden aangeboden door een lokale visser moet je er zeker van zijn dat deze op een legale wijze gevangen zijn en dat de visser hiervoor een vergunning heeft. Wanneer dit niet het geval is, is dit illegaal en dus strafbaar. Het is een vorm van stroperij.

Horecaondernemers hebben graag levende rivierkreeften aangevoerd. Net zoals met zoutwater kreeften, blijft de smaak het best bewaard als ze vlak voor de bereiding dood worden gemaakt. Ingevroren rivierkreeften smaken ook goed, maar lang niet zo goed als verse. Bij groothandels zijn alleen ingevroren en soms zelfs al bewerkte rivierkreeften beschikbaar. Wanneer rivierkreeften gevangen worden en levend aangevoerd moeten worden, kan er niet veel tijd tussen de vangst en aanlevering zitten. Hierdoor moet een visser snel zijn vangst kwijt kunnen. Dit soort ervoor dat er een niet instabiele aanvoer is van de rivierkreeften. Alleen wanneer een visser weet dat hij de partij kwijt kan, zal hij eropuit gaan om te vissen. Hierdoor is een stabiele aanvoer en prijs lastig te realiseren.

Lees meer op de pagina wet- en regelgeving en oplossingsrichtingen.

Moet ik rivierkreeften doodmaken als ik ze tegenkom?

Wanneer je een rivierkreeft tegenkomt, is het absoluut niet nodig deze dood te maken. De invasieve rivierkreeften zijn niet gevaarlijk, niet agressief en ook niet giftig. Ze zijn al wijd verspreidt in de Nederlandse binnenwateren, één exemplaar minder zal dus geen verschil maken. Wanneer je een rivierkreeft tegenkomt, kunt u deze het beste met rust laten en zijn gang laten gaan. Hij is waarschijnlijk opzoek naar een nieuw leefgebied om zich te vestigen.

Welke soorten rivierkreeften zijn er in Nederland te vinden?

Er zijn verschillende soorten rivierkreeften in Nederland. De meeste soorten hiervan zijn invasief. Er is maar één inheemse rivierkreeften soort in Nederland: de Europese rivierkreeft, Astacus astacus. De Europese rivierkreeft is echter vrijwel helemaal verdwenen, de soort komt nog maar op één plek in Nederland voor; in Warnsborn nabij Arnhem.

Verder zijn er zes soorten exotische rivierkreeften in Nederland. Deze soorten zijn inde 20ste eeuw op verschillende manieren geïntroduceerd. Met uitzondering van de Turkse rivierkreeft (Astacus leptodactylus) komen de geïntroduceerde soorten uit de Verenigde Staten. In de volksmond worden deze soorten vaak aangeduid met Amerikaanse rivierkreeft, dit kan dan om de volgende 6 verschillende soorten Amerikaanse rivierkreeften gaan:

  • rode Amerikaanse rivierkreeft, Procambarus clarkii
  • gevlekte Amerikaanse rivierkreeft, Orconectes limosus
  • geknobbelde Amerikaanse rivierkreeft, Orconctes virilis
  • gestreepte Amerikaanse rivierkreeft, Orconectes acutus
  • Californische rivierkreeft, Pacifastacus leniusculus
  • Marmerkreeft, Procambarus sp.

Kijk voor meer informatie om de verschillende soorten te herkennen op de pagina soorten identificatie. Voor meer informatie, kijk dan op de pagina rivierkreeften in Nederland. 

Hoe kan ik de soort rivierkreeft herkennen?

Sommige soorten zijn vrij makkelijke te herkennen, anderen zijn moeilijker uit elkaar te halen. Kijk voor foto’s en manieren om de soorten te herkennen op de pagina soorten identificatie.

Wat is een inheemse, invasieve of exotische soort?

Een inheemse soort betekent dat de soort van nature in een bepaald gebied voorkomt. Inheemse soorten horen van nature bij het ecosysteem.

Een exoot is een soort die ergens voorkomt, maar daar niet van nature thuishoort. Een exoot is door menselijk toedoen of door natuurlijke processen in een gebied terechtgekomen. Soms overleven exoten het niet in een nieuw ecosysteem, soms juist heel goed. Wanneer een exoot in het nieuwe ecosysteem voortleeft en daarmee problemen veroorzaakt voor inheemse soorten in het ecosysteem wordt de soort een invasieve soort genoemd.

Amerikaanse rivierkreeften in Nederland zijn invasieve soorten omdat ze zich razendsnel in het zoetwater ecosysteem verspreiden en voor verschillende problemen zorgen.

Zijn er ook rivierkreeften die wel in Nederland thuishoren?

Ja, de Europese rivierkreeft hoort van nature in Nederland. Helaas is deze bijna helemaal verdwenen en komt hij alleen nog voor ineen vijver wij Wansborn, Arnhem.

Lees meer over Europese rivierkreeften op de pagina Europese rivierkreeft.

Hoe zijn de rivierkreeften in Nederland terechtgekomen?

Niet van alle soorten invasieve rivierkreeften is met zekerheid te zeggen hoe ze in Nederland terechtgekomen zijn. Vermoedelijk zijn de marmerkreeft en de rode en geknobbelde Amerikaanse rivierkreeft geïmporteerd voor de handel en vervolgens ontsnapt of uitgezet. De rode Amerikaanse rivierkreeft werd ook geïntroduceerd voor consumptie waarna ze levend in de natuur terecht is gekomen. Ook de gevlekte Amerikaanse rivierkreeft is vroeger geïmporteerd voor consumptie waarna de soort in de natuur terecht is gekomen en zich heeft weten te verspreiden.

De Californische rivierkreeft is in 1959 opzettelijk geïntroduceerd in Europa als alternatief voor de snel verdwijnende Europese rivierkreeft. De Californische rivierkreeft is op veel plekken uitgezet tussen 1960 en 1980.

De Turkse rivierkreeft is geïntroduceerd in de jaren zeventig om dat de Europese rivierkreeft toen een beschermde status kreeg en niet meer gevangen en verhandel mocht worden. De Turkse rivierkreeft werd gezien als een alternatief voor de Europese.

Lees meer op de pagina Amerikaanse rivierkreeften.

Hoe hebben de invasieve rivierkreeften zich zo snel verspreidt?

De invasieve rivierkreeften zijn allen in eerste instantie door menselijk handelen geïntroduceerd in Nederland. Hierna hebben de soorten zich snel verspreidt over Nederland. De gevlekte Amerikaanse rivierkreeft is de meest algemene en meest verspreide soort in Nederland. De invasieve soorten hebben een wijd spectrum aan omstandigheden waarin ze zich thuis voelen en goed gedijen. Ze hebben zich waar nodig aangepast aan het nieuwe ecosysteem en hadden in eerste instantie geen natuurlijke vijanden. De soorten hebben een relatief hoge voortplantingssnelheid, ze vermeerderen snel en kunnen zo in aantallen groeien.

Na de introductie van de soorten in Nederland zijn ze door zowel natuurlijke als menselijke factoren verder verspreidt. De rivierkreeften kunnen namelijk het water verlaten en over land opzoek gaan naar nieuwe leefgebieden. De meeste soorten doen dit vooral ’s nachts. De afstand die ze afleggen is afhankelijk van meerdere factoren maar dit kan oplopen tot een aantal kilometers. De kreeften verlaten het water wanneer er zuurstof of voedselgebrek optreedt. Meestal door hoge temperaturen of wanneer er te veel kreeften in het water zitten Ze gaan dan op zoek naar een nieuw geschikt leefgebied. Zo kunnen de kreeften zich zelfstandig over redelijk grote afstanden verspreiden.

De snelle verspreiding van de soorten komt ook deels door menselijk handelen. Gevangen exemplaren door zowel hobby-, sport- en beroepsvissers zijn levend vervoert. Wanneer hierbij individuen ontsnappen en in het water terecht komen kunnen ze hier voortleven. Door het vervoeren van rivierkreeften kunnen ze zich over grote afstanden verspreiden.

Ook wordt er gedacht dat de rivierkreeften door baggerwerkzaamheden nieuwe wateren bereiken. Rivierkreeften verstoppen zich namelijk in holen wanneer de temperatuur daalt of het waterpeil laag is. Wanneer ze door baggerwerkzaamheden op de kant terecht komen, kunnen ze zich weer verder verspreiden. Soms wordt het bagger gestort op andere plekken, in depots opgeslagen of verbrand. Bij dat eerste kunnen de rivierkreeften in nieuw watert terechtkomen.   

Zijn de invasieve rivierkreeften schadelijk voor het milieu of ecosysteem? Is het een plaag?

De effecten van het voorkomen van de invasieve rivierkreeften in Nederland worden steeds duidelijker. De kreeften hebben zich snel verspreid en komen op sommige plaatsen in hele hoge dichtheden voor. Ze knippen waterplanten weg en door hun graafgedrag wordt het water troebel. Hierdoor gaat de waterkwaliteit omlaag wat een effect heeft voor de rest van het ecosysteem.

Lees meer op de pagina problemen door rivierkreeften.

Waardoor is de Europese rivierkreeft bijna verdwenen in Nederland?

De Europese rivierkreeft staat in vrijwel al zijn leefgebieden onder druk. Er zijn meerder oorzaken aan te wijzen voor de achteruitgang van de soort. Volgens de IUCN (International Union for Conservation of Nature) zijn de voornaamste oorzaken eutrofiering, verzuring, habitat vernietiging, overexploitatie, toxische stoffen, waterpeil verlaging, fragmentatie en de introductie van exotische rivierkreeften die de kreeftenpest hebben meegebracht. In zijn geheel is de Europese rivierkreeft met 50 tot 70% afgenomen. Op sommige plaatsen is de populatie stabiel, op andere plekken gaat ze soort nog steeds achteruit.

In Nederland is de achteruitgang vooral te wijten aan de achteruitgang van de waterkwaliteit en het verlies van geschikte habitat door veranderend landgebruik. Het resterende deel is gegrepen door de kreeftenpest en de introductie van de exotische rivierkreeften. De exotische rivierkreeften zijn in competitie met de Europese rivierkreeft om schuilplaatsen en voedsel maar de voornaamste invloed van de exotische rivierkreeften op de inheemse populaties is de introductie van de kreeftenpest. Deze schimmelziekte is fataal voor de inheemse soorten terwijl de exotische Amerikaanse rivierkreeften zijn hier immuun voor.

Lees meer op de pagina Europese rivierkreeft.

Waarom lopen rivierkreeften over land?

Het kan goed zijn dat u een rivierkreeft tegenkomt die over straat of langs oevers loopt, vooral in augustus/september. Rivierkreeften kruipen uit het water wanneer er voedsel- of zuurstoftekort ontstaat in het water waarin ze leven. Dit kan zijn door dalende temperaturen of wanneer er sprake is van over populatie. Wanneer het te druk wordt kruipen de volwassenen uit het water en gaan op zoek naar een nieuw leefgebied. De afstanden die ze afleggen kunnen oplopen tot een aantal kilometers.

Lees meer over de ecologie van rivierkreeften op de pagina Europese rivierkreeft of Amerikaanse rivierkreeften.

Wonen rivierkreeften in holen?

De meeste soorten rivierkreeften graven holletjes en soms hele gangenstelsel in de oevers. Deze holletjes gebruiken ze om zich in te verschuilen bij laag water of de vrouwtjes wanneer de eieren onder hun staart dragen en deze willen beschermen. Er is onderzoek gedaan naar de schade in oevers door het graven van deze gangenstelsels. Slechts een onderzoek hiervan heeft aangetoond dat de oevers en kleine dijkjes instabiel worden door het graafgedrag. Andere onderzoeken hebben niet hetzelfde resultaat gevonden. Het lijkt heel erg af te hangen van de soort kreeft, de dichtheid kreeften, hun graafactiviteit en de soort oever of dijk. Het is dus nog maar de vraag of het graven van rivierkreeften in de oevers daadwerkelijk ervoor zorgt dat koeien in de sloot kunnen vallen.

Hebben rivierkreeften natuurlijke vijanden?

In eerste instantie hadden de invasieve rivierkreeften geen natuurlijke vijanden in de Nederlandse wateren. Hoe langer de soorten zich in het ecosysteem bevinden, hoe meer predatoren ze weten te vinden. De voornaamste natuurlijke vijanden zijn reigers, paling, snoek, snoekbaars, baars, fuut, bruine rat en de muskusrat. Hoeveel en welke soorten voornamelijk gegeten worden is nog onduidelijk. Ook is het niet bekend of deze predatie op den duur zal leiden tot een inperking van de populatie.

Mag je op rivierkreeften vissen?

Het is niet toegestaan om op rivierkreeften (en andere vis, schelp- en schaaldieren) te vissen zonder vergunning. Wanneer je toch met vistuigen (hengels, fuiken of korven) vist ben je illegaal aan het vissen en dus strafbaar. Als je voor je plezier op rivierkreeften wilt vissen heb je een vispas nodig, dit is een visvergunning vrijgegeven door Sportvisserij Nederland (www.sportvisserijnederland.nl). Hiermee mag je met niet-professioneel vistuig op de rivierkreeften vissen, bijvoorbeeld hengels. Wanneer je als sport of hobbyvisser een rivierkreeft vangst mag je deze niet mee naar huis nemen, je moet ze direct terugplaatsen in het water waar je ze gevangen hebt. Je mag ze namelijk niet vervoeren.

Wanneer je rivierkreeften wilt vangen met een kreeftenval, korf of fuik heb je een vergunning nodig voor beroepsvisserij en een officieel visserijbedrijf zijn. Deze vistuigen zijn namelijk opgenomen in de Visserijwet als professioneel vistuig en mogen niet recreatief gebruikt worden.

Lees meer op de pagina wet- en regelgeving en oplossingsrichtingen.

Waarom worden de rivierkreeften niet allemaal weggevist?

Het lijkt een simpele oplossing om de invasieve rivierkreeften weg te vangen. De kreeften zijn eetbaar en makkelijk te vangen. Bovendien zijn ze super lekker, gezond en gemakkelijk klaar te maken. Dat er niet grootschalig op rivierkreeften gevist wordt heeft meerdere redenen. Niet in alle wateren is het toegestaan voor beroepsvissers om te vissen, ze hebben geen vergunning. Deze vergunningen worden uitgegeven of verhuurd door de eigenaar van het water, veelal waterschappen. Wanneer een beroepsvisser wel een vergunning heeft mag hij op rivierkreeften vissen. Er zijn echter niet veel vissers die een vergunning hebben hiervoor én op rivierkreeften vissen. De vraag naar rivierkreeften is nog niet zo groot dus de afzet mogelijkheden zijn beperkt. Bovendien mag er pas sinds 2016 op de soorten gevist worden, voorheen was er op Europees niveau vastgelegd dat deze exoten niet bevist mochten worden.

Nu het bevissen van de invasieve rivierkreeften wel toegestaan is, heeft een grootschalige visserij zich alsnog niet ontwikkeld. Dit komt omdat er slechts enkele waterbeheerders positief tegenover deze bevissing staan. Ze geven geen toestemming om de soorten te bevissen. Dit komt omdat het nog niet zeker is of bevissing wel helpt in het tegengaan van de soorten en omdat er gevreesd wordt voor bijvangst van andere vissoorten zoals de bedreigde aal.

Er wordt momenteel onderzoek gedaan naar het optimale niveau van visserijdruk zowel de populatie te beheersen en een economisch perspectief te bieden voor de binnenvisser. Klik op veldonderzoeken in het hoofdmenu om meer te weten te komen over de onderzoeken die nu lopen.

Lees meer op de pagina wet- en regelgeving en oplossingsrichtingen.

Ik heb geen visvergunning, mag ik toch rivierkreeften vangen?

Nee, alleen als je een visvergunning hebt mag je vissen op vis en rivierkreeften. Lees meer hierover op de pagina vissen op rivierkreeften.

Lees meer op de pagina wet- en regelgeving en oplossingsrichtingen.

Met welke vistuigen wordt er op rivierkreeften gevist?

Rivierkreeften kun je het beste vangen met een fuik of een kreeftenkorf of -val. Deze vistuigen vallen onder beroepsvisserij en mogen dus niet gebruikt worden zonder vergunning voor beroepsvisserij. Rivierkreeften kun je ook vangen met een hengel met aas of een simpel touw met aas eraan. Dit is echter ook alleen toegestaan als je in het bezig bent van een vergunning.

Lees meer op de pagina hoe vang je rivierkreeften?.

Wat moet ik doen als ik een rivierkreeft heb gevangen?

Als je als sport of hobbyvisser een rivierkreeft heb gevangen moet je hem terugzetten op de plek waar je hem gevangen hebt. Je mag de rivierkreeft absoluut niet verplaatsen en ergens anders uitzetten of vervoeren.

Lees meer op de pagina rivierkreeft gevonden?

Kunnen rivierkreeften ook vervuild zijn met giftige stoffen, zoals de wolhandkrab en aal?

Er zijn in Nederland bepaalde gebieden afgesloten voor de visserij op wolhandkrabben en aal. Er zijn namelijk te hoge concentraties aan dioxines en andere giftige stoffen aangetroffen in aal en wolhandkrab uit deze wateren. Onderzoek naar concentraties van dergelijke stoffen in rivierkreeftenvlees heeft aangetoond dat het veilig is om deze rivierkreeften te eten. De concentraties die zijn aangetroffen waren binnen de marges van het Europees beleid en vormen dus geen gezondheidsrisico.

Ook rivierkreeften uit de Amsterdamse of Utrechtse grachten zijn prima te eten. Sterker nog, de waterkwaliteit in de grachten is de laatste jaren sterk verbeterd en beter dan op sommige plaatsen in buitengebieden.